دستیابی به یک نقطه ملموس در تلاشهای ذیربط با عادی سازی مناسبات ترکیه و ارمنستان با برقراری روابط دیپلماتیک مابین دو کشور، برای نخستین بار به طور رسمی اعلام گردید. وزارت امور خارجه ترکیه شب ۲۲ ام ماه آوریل طی انتشار بیانیه ای اعلام داشت که دو طرف بر سر یک نقشه راه به توافق رسیده اند. حکومت ارمنستان نیز متعاقب این بیانیه، ارزیابی مشابهی به عمل آورده و در این میان وزارت امور خارجه سوئیس که از مذاکرات دو جانبه میزبانی می کند بیانیه ای همزمان بیانیه های آنکارا و ایروان منتشر ساخت.

در بیانیه کوتاه وزارت امور خارجه کشورمان چنین گفته شد: ترکیه و ارمنستان، با میانجیگری سوئیس برای عادی سازی روابط فی مابین، توسعه بخشی به آن بر پایه حسن همسایگی و احترام متقابل و بدین ترتیب یاری به تحکیم و تقویت صلح و ثبات و امنیت در تمامی منطقه، تلاشهای فوق العاده ای از خود نشان می دهد. در روند فعلی در چهارچوب پیشرفتهای ملموسی که قید گردیده است، دو طرف به حسن تفاهم رسیده و پیرامون تهیه یک چهارچوب پرشمول برای عادی سازی مناسبات فی مابین به شکلی که از نظر هر دو کشور قانع کننده باشد، به توافق دست یافته اند. با حصول این توافق نیز، یک نقشه راه تهیه شده است. این بیانیه را می تواند به عنوان تایید رسمی ارزیابی هایی که مدتهاست در این زمینه انجام می گیرد، مطالعه نمود. گرچه محتوای کامل نقشه راه اعلام نگردیده است، ولی کاملا صریح و روشن است که نقشه راه حاوی گام هایی است که بایستی در راستای حل و فصل مسائل بین ترکیه و ارمنستان و آذربایجان و ارمنستان برداشته شود. برای آغاز روند نیز، بایستی در وحله نخست طرفین محتوای نقشه راه را که بر سر آن به توافق رسیده اند اعلام نموده، پروتکل امضا شده به یک قرارداد تبدیل گردیده و قرارداد منعقده نیز مورد تصویب پارلمان های دو کشور قرار بگیرد. در این چهارچوب در نظر است که کمیسیون های مختلفی مابین ترکیه و ارمنستان تشکیل یافته و این کمیسیون ها موضوعاتی چون گشایش گذرگاه مرزی ، برقراری روابط دیپلماتیک و دیگر مسائل فی مابین دو کشور منجمله مسائل تاریخی را مورد بحث و بررسی قرار دهند. ولی شایان ذکر است، که کارکرد این کمسیون ها و حل مسائل ، مستلزم گذشت زمان میباشد. زیرا در این روند ، پیش روی کمسیون ها موضوعات سختی چون عناوین مالیاتی، بازرگانی، مرزی، تاریخی و پیشبرد روابط دیپلماتیک قرار خواهد گرفت که بررسی دقیق آنها از سوی کمسیون ها حکم ضرورت دارد.

برقراری روابط دیپلماتیک ، نخستین عنوانی است که در دستورکار طرفین قرار دارد .اولین سناریوئی که در این زمینه مطرح میباشد اینستکه سفارتخانه های ترکیه و ارمنستان در گرجستان در عین حال بطور متقابل بعنوان حافظ منافع آنکارا و ایروان عمل نمایند. دومین سناریو نیز پیش بینی کننده گشایش متقابل نمایندگی در پایتخت های دو کشور در چهارچوب روند موجود میباشد. برقراری روابط دیپلماتیک ما بین ترکیه و ارمنستان از نظر برداشته شدن گامهای بعدی نیز بسیار حائز اهمیت است .

متعاقب این موضوع ، گشایش گذرگاه مرزی مابین دو کشور مطرح میگردد. ترکیه ، به عنوان واکنش نسبت به اشغال منطقه آذربایجانی قره باغ علیا توسط ارمنستان ، در سال ۱۹۹۳ گذرگاه مرزی خود با این کشور را بست. با توجه به اینکه این گذرگاه در طرف ارمنستان از نظر فنی هنوز باز میباشد ، لذا تصمیم نهائی در مورد گشایش آن با در نظر گرفتن تحولات آتی از سوی ترکیه اتخاذ خواهد شد. در این زمینه نیز ، عقب نشینی ارمنستان از مناطق آذربایجانی تحت اشغال خود و گامهائی که در منطقه کوهستانی قره باغ علیا برخواهد داشت نقش مهمی ایفا خواهد کرد. کمااینکه ، انتظار میرود نخستین گام مثبت در مورد قره باغ علیا در اواسط ماه تابستان برداشته شود. در این روند ، آذربایجان که تحت تاثیر مستقیم این موضوع قرار دارد تحولات را از نزدیک دنبال میکند . ترکیه نیز در تلاش برای ملایم ساختن واکنش آذربایجانی ها ، با دادن تضمین هائی سعی در فراهم ساختن آسودگی خاطر حکومت باکو را دارد. کما اینکه عبدالله گل رئیس جمهور ترکیه طی یک تماس تلفنی با الهام علی یف رئیس جمهور آذربایجان ، تحولات مختلف در منطقه قفقاز منجمله روند عادی سازی مناسبات بین آنکارا و ایروان را با ایشان مورد بحث و تبادل نظر قرار داد. بموجب بیانیه صادره از سوی کاخ چانکایا ، روسای جمهور ترکیه و آذربایجان در این تماس تلفنی که در ماهیت ادامه مشاورات جندین هفته اثی فیمابین بود ، به اهمیت هکاریهای نزدیک ، همبستگی و تفاهم سنی ما بین دو کشور برادر تاکید ورزیده و در ارتباط با یاری این امر به ثبات و رفاه منطقه مجددا به توافق رسیده اند.ت ر ت